Қарашығанақ кен орнының өндірістік ағынды сулары тұнбасының пиролиз өнімдерінің құрамы және отындық қасиеттері

Аңдатпа

Бұл зерттеуде органоминералды тұнбаны термиялық өңдеу арқылы алынған сұйық өнімдердің химиялық құрамы, фракциялық бөлінуі және отындық қасиеттері кешенді зерттелді. Негізгі басымдылық сұйық фазаға, оның көмірсутектік құрамына, фракциялық сепарациясына және отын ретінде қолдану мүмкіндігіне беріледі. Әдістер ретінде газды хроматография, элементтік талдау және стандартты айдау қолданылды. Алынған сұйық өнім изопарафинді (32,8%), ароматты (25,6%) және нафтенді (23,4%) көмірсутектерге бай екені, сонымен қатар олефиндер (8,5%) мен оттегі бар қосылыстарды (4,5%) қамтитыны анықталды. Толық айдау қисығы өнімнің кең қайнау диапазонына (73-370 °C) ие екенін көрсетті, соның ішінде 200 °C-қа дейінгі фракциялардың үлесі шамамен 70% құрайды, бұл оның негізінен бензин фракцияларынан тұратынын көрсетеді. Жеңіл фракцияда (100 °C-қа дейін) толуол (10,96%), этилбензол (3,06%), о-ксилол (3,75%), триметилбензол (4,19%) және C₇–C₁₇ изопарафиндері анықталды. Есептеулер жеңіл фракцияның жоғары октан санына ие екенін көрсетті: зерттеу әдісі бойынша 93,3, мотор әдісі бойынша 76,8, бұл негізінен изопарафиндердің (38,1 бірлік) және ароматты қосылыстардың (33,5 бірлік) үлесіне байланысты. Фракциялардың октан санын бағалау арқылы 70-100 °C фракциясының ең жоғары октандық потенциалға (зерттеу әдісі бойынша ~95-98) ие екені анықталды. Алайда, олефиндердің болуы өнімнің тұрақтылығын төмендетеді. Стандартты мотор отынының талаптарына сәйкес келу үшін олефиндер мөлшерін азайтуға бағытталған гидроөңдеу сияқты қосымша тазалау қажет. Нәтижелер термиялық өңделген органоминералды қалдықтардың сұйық өнімдері жоғары октанды отын компоненттерінің перспективалы шикізаты ретінде қарастырыла алатынын көрсетеді және оларды игерудің ресурс үнемдейтін технологияларын әзірлеу үшін негіз болады.