Шанканай табиғи цеолитінің сорбциялық қасиеттеріне натрий және магний оксидтерінің әсері

Авторлар

  • М.М. Мамбетова Жану проблемалары институты, Бөгенбай батыр к-сі 172, Алматы, Қазақстан; әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, «Жаңа химиялық технологиялар және материалдар» ҒЗИ, әл-Фараби д-лы, 71, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-1744-3647
  • М. Анисова Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, «Жаңа химиялық технологиялар және материалдар» ҒЗИ, әл-Фараби д-лы, 71, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-9622-5164
  • Л.К. Мылтыкбаева Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, «Жаңа химиялық технологиялар және материалдар» ҒЗИ, әл-Фараби д-лы, 71, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-0322-0135
  • Н.М. Макаева Жану проблемалары институты, Бөгенбай батыр к-сі 172 , Алматы, Қазақстан; Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, «Жаңа химиялық технологиялар және материалдар» ҒЗИ, әл-Фараби д-лы, 71, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-1638-7460
  • К. Досумов Әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық университеті, «Жаңа химиялық технологиялар және материалдар» ҒЗИ, әл-Фараби д-лы, 71, Алматы, Қазақстан
  • Т.В. Шакиева Әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық университеті, «Жаңа химиялық технологиялар және материалдар» ҒЗИ, әл-Фараби д-лы, 71, Алматы, Қазақстан
  • Г.Е. Ергазиева Жану проблемалары институты, Бөгенбай батыр к-сі 172 , Алматы, Қазақстан; әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, «Жаңа химиялық технологиялар және материалдар» ҒЗИ, әл-Фараби д-лы, 71, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-9464-5317

DOI:

https://doi.org/10.18321/cpc23(2)153-161

Кілт сөздер:

табиғи цеолит, сорбенттер, көмірқышқыл газы, CO₂ ұстау, адсорбция

Аңдатпа

Бұл жұмыста табиғи Шанканай цеолитінің натрий және магний оксидтерімен модификациялануының көмірқышқыл газы бойынша жоғары температураларда сорбциялық қасиеттеріне әсері зерттелді. Сорбенттер араластыру әдісімен және кейіннен 10 мас.% Na2O немесе MgO енгізу арқылы алынды. Үлгілердің кешенді сипаттамалары рентгенқұрылымдық талдау (РҚТ), сканерлеуші электронды микроскопия (СЭМ) және көмірқышқыл газының температуралық-бағдарламаланған десорбциясы (ТБД-CO2) әдістері арқылы жүргізілді. Na2O-мен модификациялау күшті негізгі орталықтардың санын арттыратыны және 400 °C температурада CO2 сорбциялау қабілетін 33,5 %-ға дейін қамтамасыз ететіні анықталды. Жүргізілген 16 циклдік сынақтар сорбенттің қанағаттанарлық тұрақтылығын көрсетті. Алынған нәтижелер Na₂O/Ш 6/1 цеолитінің CO2 үшін жоғары температуралы тиімді сорбент ретінде болашағы бар екенін көрсетеді.

Әдебиеттер тізімі

(1) W. Gao, T. Zhou, Y. Gao, B. Louis, D. O’Hare, Q. Wang, Molten Salts-Modified MgO-Based Adsorbents for Intermediate-Temperature CO₂ Capture: A Review, J. Energy Chem. 26 (2017) 830–838. Crossref

(2) H.J. Yoon, S. Mun, K.B. Lee, Facile Reactivation of Used CaO-Based CO₂ Sorbent via Physical Treatment: Critical Relationship between Particle Size and CO₂ Sorption Performance, Chem. Eng. J. 408 (2021) 127234. Crossref

(3) A.-T. Vu, K. Ho, S. Jin, C.-H. Lee, Double Sodium Salt-Promoted Mesoporous MgO Sorbent with High CO₂ Sorption Capacity at Intermediate Temperatures under Dry and Wet Conditions, Chem. Eng. J. 291 (2016) 161–173. Crossref

(4) D. Jansen, M. Gazzani, G. Manzolini, E. van Dijk, M. Carbo, Pre-Combustion CO₂ Capture, Int. J. Greenh. Gas Control 40 (2015) 167–187. Crossref

(5) S. Kim, H.J. Yoon, C.H. Lee, K.B. Lee, Effects of Alkali-Metal Nitrate Salts on Hydrotalcite-Based Sorbents for Enhanced Cyclic CO₂ Capture at High Temperatures, J. CO₂ Util. 77 (2023) 102610. Crossref

(6) E. Davarpanah, S. Hernández, G. Latini, C.F. Pirri, S. Bocchini, Enhanced CO₂ Absorption in Organic Solutions of Biobased Ionic Liquids, Adv. Sustain. Syst. 4 (2020) 1900067. Crossref

(7) L.K.G. Bhatta, S. Subramanyam, M.D. Chengala, S. Olivera, K. Venkatesh, Progress in Hydrotalcite like Compounds and Metal-Based Oxides for CO₂ Capture: A Review, J. Clean. Prod. 103 (2015) 171–196. Crossref

(8) R.J. Kuppler, D.J. Timmons, Q.-R. Fang, J.-R. Li, T.A. Makal, M.D. Young, D. Yuan, D. Zhao, W. Zhuang, H.-C. Zhou, Potential Applications of Metal-Organic Frameworks, Coord. Chem. Rev. 253 (2009) 3042–3066. Crossref

(9) M.G. Plaza, S. García, F. Rubiera, J.J. Pis, C. Pevida, Post-Combustion CO₂ Capture with a Commercial Activated Carbon: Comparison of Different Regeneration Strategies, Chem. Eng. J. 163 (2010) 41–47. Crossref

(10) N. Gargiulo, A. Verlotta, A. Peluso, P. Aprea, D. Caputo, Modeling the Performances of a CO₂ Adsorbent Based on Polyethylenimine-Functionalized Macro-/Mesoporous Silica Monoliths, Micropor. Mesopor. Mat. 215 (2015) 1–7. Crossref

(11) O.O. Ayeleru, H.U. Modekwe, O.R. Onisuru, C.R. Ohoro, C.A. Akinnawo, P.A. Olubambi, Adsorbent Technologies and Applications for Carbon Capture, and Direct Air Capture in Environmental Perspective and Sustainable Climate Action, Sustain. Chem. Clim. Action 3 (2023) 100029. Crossref

(12) S. Kumar, R. Srivastava, J. Koh, Utilization of Zeolites as CO₂ Capturing Agents: Advances and Future Perspectives, J. CO₂ Util. 41 (2020) 101251. Crossref

(13) Q. Wang, J. Luo, Z. Zhong, A. Borgna, CO₂ Capture by Solid Adsorbents and Their Applications: Current Status and New Trends, Energy Environ. Sci. 4 (2011) 42–55. Crossref

(14) V. Inglezakis, A. Zorpas, Handbook of Natural Zeolites, Bentham Sci. Publ., Sharjah, 2012. ISBN 978-1-60805-261-5

(15) J. Fermoso, A. Sanna, High-Temperature CO₂ Capture by Fly Ash Derived Sorbents: Effect of Scale-up on Sorbents Performance, Chem. Eng. J. 429 (2022) 132201. Crossref

(16) J. Ding, C. Yu, J. Lu, X. Wei, W. Wang, G. Pan, Enhanced CO₂ Adsorption of MgO with Alkali Metal Nitrates and Carbonates, Appl. Energy 263 (2020) 114681. Crossref

(17) D.A. Kennedy, F.H. Tezel, Cation Exchange Modification of Clinoptilolite – Screening Analysis for Potential Equilibrium and Kinetic Adsorption Separations Involving Methane, Nitrogen, and Carbon Dioxide, Microporous Mesoporous Mater. 262 (2018) 235–250. Crossref

(18) E. Gan’shina, A. Novikov, V. Chernenko, J. Barandiaran, E. Cesari, I. Rodionov, I. Titov, V. Prudnikov, A. Granovsky, Magneto-Optical Study of Martensitic Transition in Ni₄₅Mn₃₆.₇In₁₃.₃Co₅ (at. %) Single Crystals, Solid State Phenom. 233–234 (2015) 225–228. Crossref

(19) R.H.M. Reis, L.F. Nunes, M.S. Oliveira, V.F.D.V. Junior, F.D.C.G. Filho, M.A. Pinheiro, V.S. Candido, S.N. Monteiro, Guaruman Fiber: Another Possible Reinforcement in Composites, J. Mater. Res. Technol. 9 (2020) 622–628. Crossref

(20) X. Nie, H. Wang, Z. Liang, Z. Yu, J. Zhang, M.J. Janik, X. Guo, C. Song, Comparative Computational Study of CO₂ Dissociation and Hydrogenation over Fe–M (M = Pd, Ni, Co) Bimetallic Catalysts: The Effect of Surface Metal Content, J. CO₂ Util. 29 (2019) 179–195. Crossref

(21) M. Mambetova, K. Dossumov, G. Yergaziyeva, The Influence of Mg, Na, and Li Oxides on the CO₂ Sorption Properties of Natural Zeolite, Processes 12 (2024) 2592. Crossref

(22) T. Selvamani, A. Sinhamahapatra, D. Bhattacharjya, I. Mukhopadhyay, Rectangular MgO Microsheets with Strong Catalytic Activity, Mater. Chem. Phys. 129 (2011) 853–861. Crossref

(23) T.M. Rossi, J.C. Campos, M.M.V.M. Souza, CO₂ Capture by Mg–Al and Zn–Al Hydrotalcite-like Compounds, Adsorption 22 (2016) 151–158.

(24) S. Kulawong, S. Youngjan, P. Khemthong, N. Chanlek, J. Wittayakun, N. Osakoo, Magnesium Impregnated on NaX Zeolite Synthesized from Cogon Grass Silica for Fast Production of Fructose via Microwave-Assisted Catalytic Glucose Isomerization, Catalysts 11 (2021) 981. Crossref

Жүктеулер

Жарияланды

2025-06-30

Журналдың саны

Бөлім

Статьи

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Мамбетова, М., Анисова, М., Мылтыкбаева, Л., Макаева, Н., Досумов, К., Шакиева, Т., & Ергазиева, Г. (2025). Шанканай табиғи цеолитінің сорбциялық қасиеттеріне натрий және магний оксидтерінің әсері. Горение и плазмохимия, 23(2), 153-161. https://doi.org/10.18321/cpc23(2)153-161