Статикалық және динамикалық жағдайларда кеуекті көміртекті материалдарда Вольтарен препаратының адсорбциясы
DOI:
https://doi.org/10.18321/cpc24(1)21-34Кілт сөздер:
диклофенак, кеуекті көміртекті материалдар, күріш қабығы, химиялық активтендіру, жалған екінші ретті модель, статикалық және динамикалық модель, Томас моделіАңдатпа
Мақалада диклофенактың (таза БФС және "Вольтарен" препаратының құрамында) күріш қабығынан химиялық активтендіру әдістерімен (H3PO4, K2CO3, KOH) алынған кеуекті көміртекті материалдарға, сондай-ақ ксерогельден алынған синтетикалық көміртекке адсорбциясы зерттелді. Статикалық және динамикалық жағдайларда сорбциялық сыйымдылық пен процестің кинетикасын салыстырмалы бағалау жүргізілді. KOH-пен (ЅБЭТ = 2610 м2/г) белсендірілген үлгінің ең үлкен микрокеуектілігі бар және максималды адсорбциялық сыйымдылық көрсетеді (статикада 956 мг/г дейін және стационарлық қабаты бар бағанда 1016 мг/г дейін). Кинетикалық деректер жалған екінші ретті модельмен жақсы сипатталады (R2 > 0,99), ал динамикалық адсорбция Томас моделіне сәйкес келеді (R2 = 0,998). Бұл ағынды жүйелердегі сорбенттердің тиімділігін болжауға мүмкіндік береді. Дәрілік форманың қосалқы компоненттерінің сорбция процесіне айтарлықтай әсері анықталған жоқ. Белгіленген заңдылықтар π–π өзара әрекеттесуі және электростатикалық әсерлер арқылы диклофенак молекуласының микрокеуекті көміртегі матрицасымен басым әрекеттесуін көрсетеді. Нәтижелер стероидты емес қабынуға қарсы препараттармен интоксикация кезінде тиімді энтеросорбенттерді әзірлеу үшін сілтілі белсендірілген биомасса негізіндегі көміртекті материалдардың перспективасын растайды.
Әдебиеттер тізімі
(1) J. Wendon, J. Cordoba, A. Dhawan, F.S. Larsen, M. Manns, et al. EASL Clinical Practical Guidelines on the management of acute (fulminant) liver failure. Journal of Hepatology 66 (2017) 1047–1081. Crossref
(2) E. Björnsson, R. Olsson. Outcome and prognostic markers in severe drug-induced liver disease. Hepatology 42 (2005) 481–489. Crossref
(3) S. Roy, Z. Shah, G.S. Chakraborthy. A brief overview of drug-induced liver damage. The Egyptian Journal of Internal Medicine 36 (2024) 56. Crossref
(4) I. Mechnou, A. Benabdallah, A. Chham, Y. Rachdi, M. Hlaibi, et al. Activated carbons for effective pharmaceutical adsorption: Impact of feedstock origin, activation agents, adsorption conditions, and cost analysis. Results in Engineering 27 (2025) 105966. Crossref
(5) J. Jandosov, L. Mikhalovska, C. Howell, D. Chenchik, B. Kosher, et al. Synthesis, morphostructure, surface chemistry and preclinical studies of nanoporous rice husk-derived biochars for gastrointestinal detoxification. Eurasian Chemico-Technological Journal 19 (2017) 303–313. Crossref
(6) C.Y. Teo, J.S.J. Jong, Y.Q. Chan, W. Oueslati. Carbon-based materials as effective adsorbents for the removal of pharmaceutical compounds from aqueous solution. Adsorption Science & Technology 2022 (2022) 3079663. Crossref
(7) J. Lach, A. Szymonik. Adsorption of diclofenac sodium from aqueous solutions on commercial activated carbons. Desalination and Water Treatment 186 (2020) 418–429. Crossref
(8) B. Kocabıyık, O. Üner, Ü. Geçgel. Diclofenac sodium adsorption in aqueous media by activated carbon obtained from einkorn (Triticum monococcum L.) husk. Adsorption 30 (2024) 1033–1046. Crossref
(9) G.R. Medeiros, P.R. Lima, C.A. Melo Júnior, M.A. Barbosa, J.H.O. Nascimento, et al. Diclofenac sodium removal by powdered activated carbon of coconut endocarp: Process optimization, kinetics, and isotherms. Water Practice & Technology 19 (2024) 4906–4927. Crossref
(10) C.S. Dias, M.A.E. Franco, E.C. Rodrigues, J.L. Ferreira, B.M. Viegas, et al. Diclofenac sodium adsorption on activated carbon: Experimental, modeling and Bayesian statistics. Anais da Academia Brasileira de Ciencias 96 (2024) e20231110. Crossref
(11) S. Larous, A-H. Meniai. Adsorption of Diclofenac from aqueous solution using activated carbon prepared from olive stones. International Journal of Hydrogen Energy 41 (2016) 10380–10390. Crossref
(12) I. Liakh, A. Szewczyk, M. Prokopowicz, M. Narajczyk, A. Aksmann, et al. Investigations of Diclofenac Sorption on Intact and Modified Chlorella vulgaris Biomass with pH-Switchable Desorption. International Journal of Molecular Sciences 27 (2026) 1413. Crossref
(13) B. Bouhcain, D. Carrillo-Peña, F. El Mansouri, Y. Ez Zoubi, R. Mateos, et al. Removal of Emerging Contaminants as Diclofenac and Caffeine Using Activated Carbon Obtained from Argan Fruit Shells. Applied Sciences 12 (2022) 2922. Crossref
(14) Y. Zhang, Q. Ma, Z. Chen, Y. Shi, S. Chen, et al. Enhanced adsorption of diclofenac onto activated carbon derived from PET plastic by one-step pyrolysis with KOH. Environmental Science and Pollution Research 30 (2023) 113790–113803. Crossref
(15) M. Cuccarese, S. Brutti, A. De Bonis. Removal of diclofenac from aqueous solutions by adsorption on thermo-plasma expanded graphite. Scientific Reports 11 (2021) 3427. Crossref
(16) A. Derylo-Marczewska, A. Swiatkowski, G. Trykowski, S. Biniak. The effect of oxidative modification of activated carbon on adsorption of aromatic compounds from aqueous solutions. Molecules 30 (2025) 3810. Crossref
(17) J.M. Jandosov, Z.A. Mansurov, M.A. Bijsenbayev, M.I. Tulepov, Z.R. Ismagilov, et al. Synthesis of microporous-mesoporous carbons from rice husk via H₃PO₄-activation. Advanced Materials Research 602 (2013) 85–89. Crossref
(18) J. Jandosov, D. Chenchik, A. Baimenov, J. Silvestre-Albero, M. Bernardo, et al. Assessment of phenolic and indolic compounds removal from aqueous media using lignocellulose-derived surface-modified nanoporous carbon adsorbents: A comparative study. International Journal of Molecular Sciences 27 (2026) 804. Crossref
(19) F. Lufrano, P. Staiti, E.G. Calvo, E.J. Juárez-Pérez, J.A. Menéndez, et al. Carbon xerogel and manganese oxide capacitive materials for advanced supercapacitors. International Journal of Electrochemical Science 6 (2011) 596–612. Crossref
(20) J.E. Brinck, A.K. Sinha, M.F. Laursen, L.O. Dragsted, J. Raes, et al. Intestinal pH: a major driver of human gut microbiota composition and metabolism. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology 22 (2025) 639–656. Crossref
(21) J. Jandosov, M. Alavijeh, S. Sultakhan, A. Baimenov, M. Bernardo, et al. Activated carbon/pectin composite enterosorbent for human protection from intoxication with xenobiotics Pb(II) and sodium diclofenac. Molecules 27 (2022) 2296. Crossref
(22) R.M.D. Fernandez, R.J.R. Estrada, T.R.B. Tomon, R.G. Jr. Dingcong, R.F. Jr. Amparado, et al. Experimental design and breakthrough curve modeling of fixed-bed columns utilizing a novel 3D coconut-based polyurethane-activated carbon composite adsorbent for lead sequestration. Sustainability 15 (2023) 14344. Crossref
(23) M.J. Amiri, M. Khozaei, A. Gil. Modification of the Thomas model for predicting unsymmetrical breakthrough curves using an adaptive neural-based fuzzy inference system. Journal of Water & Health 17 (2019) 25–36. Crossref
(24) P. Lawtae, C. Tangsathitkulchai. The use of high surface area mesoporous-activated carbon from longan seed biomass for increasing capacity and kinetics of methylene blue adsorption from aqueous solution. Molecules 26 (2021) 6521. Crossref
(25) M. Kostoglou, T.D. Karapantsios. Why is the linearized form of pseudo-second order adsorption kinetic model so successful in fitting batch adsorption experimental data? Colloids & Interfaces 6 (2022) 55. Crossref
(26) G.E. Swan, R. Cuthbert, M. Quevedo, R.E. Green, D.J. Pain, et al. Toxicity of diclofenac to Gyps vultures. Biology Letters 2 (2006) 279–282. Crossref
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Ж.М. Жандосов, А.Ж. Байменов, А.Н. Сабитов, Е.О. Досжанов, Д.И. Ченчик, А.Р. Керимкулова, Н.К. Жылыбаева, З.А. Мансуров
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
